ఉదయపు వెలుగు ఇంకా పూర్తిగా విరియకముందే ఇంట్లోనూ బయటా కదలిక మొదలైంది. రాముడి వనవాసం తెలిసి భరతుడు రాజ్యాన్ని తిరస్కరించాడు
ఆ విషయం బయటపడగానే అక్కడున్నవారు ఒక్కసారిగా మౌనమయ్యారు. కొందరు వెంటనే ఏదో చేయాలని తొందరపడ్డారు; మరికొందరు ముందు జరిగినదంతా తెలుసుకోవాలని ఆపారు. మాటలు తగ్గినా, చూపుల్లో భయం స్పష్టంగా కనిపించింది.
అడవికి వెళ్లి తిరిగి రావాలని వేడుకున్నా రాముడు తండ్రి మాట నిలబెట్టాడు అది విన్నవారు ఒకరినొకరు చూశారు. అప్పటివరకు సులభంగా కనిపించిన పని ఇప్పుడు ఎవరో ఒకరు బాధ్యత తీసుకోకుండా ముందుకు కదలదని తెలిసింది.
“తొందరపడితే మనమే మన దారిని మూసుకుంటాం,” అని వారిలో ఒకరు అన్నారు. మరో వ్యక్తి అంగీకరించలేదు. వారి స్వరాలు పెరిగాయి; చివరకు మాటలకంటే పని ముందుండాలని నిర్ణయించి ఒక్క అడుగు వేశారు.
ఆ అడుగు వేసిన తరువాత వెనక్కి తిరిగే అవకాశం తగ్గిపోయింది. ఎదురుగా ఉన్న ప్రమాదం అలాగే ఉన్నా, దాన్ని చూసే వారి తీరు మారింది. ఒకరు దారి చూపగా, మరొకరు వెనుక నిలబడి మిగిలినవారిని కాపాడారు.
పాదుకలను సింహాసనంపై ఉంచి భరతుడు ప్రతినిధిగా పాలించాడు ఒక్క క్షణం పాటు ఎవ్వరూ మాట్లాడలేదు. తరువాత ఊపిరి బిగబట్టి నిలిచినవారు మెల్లగా కదిలారు; కొందరి ముఖాల్లో ఉపశమనం, మరికొందరిలో సిగ్గు కనిపించింది.
జరిగినదంతా ముగిసాక, ముందుగా గొంతెత్తినవారు చూపులు దించుకున్నారు. నిశ్శబ్దంగా పని చేసినవారి దగ్గరకు మిగిలినవారు వచ్చి నిలబడ్డారు. చెప్పాల్సిన మాటలు తక్కువే; ఎవరు ఏం చేశారో అందరికీ తెలిసిపోయింది.
సంధ్య వేళ దీపం వెలిగింది. జరిగినదాన్ని మార్చలేకపోయినా, తదుపరి అడుగు మాత్రం వారి చేతుల్లోనే ఉంది.
